శాస్త్ర విజ్ఞానము ఇప్పుడు మిగతా భారతీయ భాషల్లో కూడా... ఇక్కడ నొక్కి చూడండి. For Science in other Indian Languages. Please Click here.

మూలకాల పట్ల ఓ నవీన అవగాహన

Posted by శ్రీనివాస చక్రవర్తి Monday, February 14, 2011
“ఆల్కెమీ”, “ఆల్కెమిస్ట్” అన్న శబ్దాలని కొద్దిగా మార్చి రాయడంతో ఒక రసాయనవేత్తగా బాయిల్ దశ తిరిగింది. 1661 లో బాయిల్ “ద స్కెప్టికల్ కైమిస్ట్” (సందేహాత్ముడైన రసాయనికుడు) అన్న పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు. ఆల్కెమిస్ట్ అన్న పదంలోని “అల్” తీసేసి, వట్టి కైమిస్ట్ అని ఇక్కడ వాడాడు. ఆ నాటి నుండి ఈ రంగంలో పని చేసే వాళ్లకి కెమిస్ట్ లు అన్న పేరు సార్థకం అయ్యింది. అసలు ఈ రంగమే కెమిస్ట్రీగా చలామణి కాసాగింది.

ఇందులో బాయిల్ తానొక “సందేహాత్ముడి” నని చెప్పుకున్నాడు. ఎందుకంటే ఈ రంగంలో ప్రాచీనుల భావాలనిక గుడ్డగా నమ్మనని చాటుకున్నాడు. మూల సూత్రాల నుండి కేవలం తర్కాన్ని ఉపయోగించి నిర్మించిన సిద్ధాంతాలని ఇక ఒప్పుకోనన్నాడు. అలా కాకుండా, వాస్తవికతా దృష్టితో చూస్తూ, ఆచరణ యుక్తంగా మూలకాలని నిర్వచించాలని బయలుదేరాడు. ఏ ఆదిమ పదార్థాల నుండి అయితే విశ్వం ఆవిర్భవించిందో అవే మూలకాలు అన్న భావన థేల్స్ నాటి నుండి ఉంది. ఒక పదార్థం మూలకం అని అనుకున్నప్పుడు, అది నిజంగా ప్రాథమిక, మౌలిక పదార్థమో కాదో పరీక్షించి తేల్చుకోవాలి. ఆ పదార్థాన్ని మరింత సరళమైన, మౌలికమైన అంశాలుగా విడగొట్టడం సాధ్యమైతే అదిక మూలకం కాజాలదు. ఏ సరళ అంశాలుగా అయితే ఆ పదార్థం విడగొట్టబడుతుందో వాటినే మూలకాలు అనుకోవాల్సి ఉంటుంది. అయితే ఇంకా భవిష్యత్తులో వాటిని కూడా విడగొట్టడానికి సాధ్యం అయితే వాటిని కూడా మూలకాలు అన్న స్థాయి నుండి తొలగించాల్సి ఉంటుంది. ఆ విధంగా మూలకం అన్న పదాన్ని కేవలం తార్కికంగా కాక, ఆచరణయుక్తంగా నిర్వచించాడు బాయిల్.

అంతే కాకుండా రెండు మూలకాలు గాఢంగా కలిసిపోయినప్పుడు ఓ కొత్త పదార్థం పుట్టొచ్చు. దాన్నే సంయోగం (compound) అంటారు. ఈ సంయోగాన్ని భేదిస్తే అందులో అంశాలుగా ఉన్న మూలకాలు బయట పడతాయి.

కనుక ఈ విధమైన నిర్వచనంలో మూలకం అన్న పదానికి కేవలం ఆచరణాత్మకమైన అర్థం మాత్రమే ఉంది. ఉదాహరణకి ఇలాంటి నిర్వచనం ప్రకారం క్వార్జ్ (quartz) లాంటి పదార్థాన్నే తీసుకుంటే, ప్రయోగాత్మక రసాయనికులు దాన్ని భేదించగలిగినంత వరకు దాన్నొక మూలకం గానే పరిగణించాలి. మూలకాన్ని గురించి ఇలాంటి ఆచరణాత్మక, తాత్కాలీన (provisional) నిర్వచనంతో వచ్చిన చిక్కేంటంటే, ఈ పద్ధతిలో ఏ పదార్థాన్నయినా కేవలం తార్కికంగా మాత్రమే మూలకం అనుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఎందుకంటే నేడు అబేధ్యం అనుకున్న పదార్థాన్ని కూడా సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పెరిగాక మరింత సరళమైన అంశాలుగా భేదించడానికి వీలవుతుందేమో. అప్పుడిక అంతవరకు మూలకం అనుకున్నది కాస్తా మూలకం కాకుండా పోతుంది.

ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు ఆరంభం వరకు, అంటే మూలకాలని మరింత నిర్దుష్టంగా నిర్వచించడానికి వీలైనంత వరకు, ఇలాంటి తాత్కాలీన నిర్వచనమే చలామణి అయ్యింది.

ప్రయోగాత్మక పద్ధతిలో మూలకాలని నిర్వచించాలని, కనుక్కోవాలని అన్నాడే గాని బాయిల్ కి కూడా అసలు మూలకాలు ఏమిటో, ఎలా ఉంటాయో ససేమిరా తెలీదు. తీరా ప్రయోగాత్మక పద్ధతితో పరీక్షించినా వెనుకటికి ప్రాచీన గ్రీకులు చెప్పిన పదార్థాలే (మట్టి, నీరు, గాలి, నిప్పు) మూలకాలని మళ్లీ తేలవచ్చు. ఈ విషయంలో బాయిల్ కి కచ్చితమైన అవగాహన ఏమీ ఉన్నట్టు లేదు.

ఎందుకంటే లోహాల విషయంలో ఇతడు కూడా ప్రాచీన రసవాదులు చెప్పిందే నమ్మాడు. లోహాలు మూలకాలు కాదని, అందుకే ఒక లోహాన్ని మరో లోహంగా మార్చడానికి వీలవుతుందని ఇతడు కూడా నమ్మాడు. అందుకే రసవాద పద్ధతితో బంగారాన్ని తయారు చేసే పద్ధతిని నిషేధిస్తూ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం జారీ చేసిన చట్టాన్ని రద్దు చెయ్యమంటూ బాయిల్ ప్రభుత్వానికి 1689 లో అర్జీ పెట్టుకున్నాడు. అలాంటి నిషేధం లేకపోతే నిమ్న జాతి లోహాలని బంగారంగా మార్చవచ్చని, ఆ విధంగా రసాయనికులు అణువాదాన్ని నిరూపించగలరని అతడి నమ్మకం.

(సశేషం...)

0 comments

Post a Comment

postlink

సైన్సు పుస్తకాలు ఇక్కడ నుంచి కొనవచ్చు.. click on image

అంతరిక్షం చూసొద్దాం రండి

"తారావళీ సూపర్ ట్రావెల్స్" తరపున స్వాగతం... సుస్వాగతం!" "తారావళీ సూపర్ ట్రావెల్స్" గురించి ప్రత్యేకించి మీకు చెప్పనవసరం లేదు. తారాంతర యాత్రా సేవలు అందించడంలో మాకు 120 ఏళ్ల అనుభవం ఉంది. మా హెడ్ క్వార్టర్స్ భూమి మీదే ఉన్నా, సౌరమండలం బయట మాకు చాలా బ్రాంచీలు ఉన్నాయని మీకు బాగా తెలుసు. అంతరిక్షానికి వెళ్ళడానికి ఇక్కడ నొక్కండి

Printer-friendly gadget

Print

ఈ బ్లాగులోని పోస్ట్ లు ఆటోమేటిక్ గా మీ మెయిల్ ఇన్బాక్స్ లోకి చేరడానికి మీ ఈ-మెయిల్ ఐడీని ఎంటర్ చేసి చందాదారులు కండి Enter your email address:

Delivered by FeedBurner

Total

Blogumulus by Roy Tanck and Amanda FazaniInstalled by CahayaBiru.com

Label Category

Followers

archive

Popular Posts

Follow by Email